Ja zeggen, nee bedoelen
In Limburg, mijn geboorteprovincie, is het de gewoonte om iets anders te zeggen dan bedoeld wordt, dat ‘Joh zegge en néh bedoele’ moet het gezellig houden. Terwijl het juist op de lange termijn erg ongezellig wordt door het vermijden van de waarheid.
Toch is het ook in andere provincies een hele klus om eerlijk te zijn, een leugentje om bestwil (of is het uit angst?) is snel gemaakt. Maar juist eerlijk zijn, privé en op het werk, heeft enorm veel voordelen, zowel qua welzijn als financieel.

Hart of nek
Alles durven zeggen op het werk wordt maar zelden vertoond, althans dat is wat ik zie in de praktijk. Hier is nog een hele wereld te winnen. Als we allemaal in staat zouden zijn eerlijk te zeggen wat we vinden, ervaren en voelen, komen we werkelijk te weten wat er op de werkvloer speelt. Het is essentieel om te weten wat er echt door collega’s en klanten ervaren wordt als we samenwerken. Ruimte geven aan meerdere verschillende waarheden is zeer de moeite waard.
Het is niet de bedoeling dat we mensen moedwillig pijn doen met onze waarheid. Wel wordt van ons gevraagd dat we ons uiten en goede woorden geven vanuit een liefdevolle houding. Dat is iets anders dan de ander terechtwijzen, te etiketteren of steeds opnieuw te vertellen wat hij of zij verkeerd doet. Spreken vanuit je hart en niet uit je nek …

Moed en tact
Bij eerlijk spreken hoort eerlijk luisteren, in staat zijn om alles te horen wat er gezegd wordt. Een hele klus, ik weet het. Luisteren is heel moeilijk, want de waarheid van een ander kan enorm pijn doen. De ander weet dat en houdt daarom juist vaak zijn mond. We willen de pijn van onze waarheid voorkomen en daarom vertellen we vaak iets anders dan wat we puur vanuit onszelf zouden willen zeggen. Om hiermee te stoppen vraagt veel moed en tact. Het alternatief is dat we geen stem geven aan wat er in ons speelt en dan laten we juist veel van ons potentieel onbenut. Het is een ware kunst om enkel onze eigen waarheid te spreken en te zwijgen wanneer het ego met oude emoties de overhand wil nemen. Maar toch, laat ons risico’s nemen om vanuit ons hart te spreken, want zwijgen terwijl ons hart wil spreken maakt ons uiteindelijk angstig en depressief en dat is niet wat we moeten willen.

Wonderen en durven
Het is hard nodig dat leidinggevenden werk maken van de waarheid spreken. Volgens filosoof en natuurkundige David Bohm beschikken we allemaal over capaciteiten waarmee we wonderen zouden kunnen verrichten, als we maar wisten hoe we ze moeten aanboren. Wonderen verrichten en de waarheid spreken hebben alles met elkaar te maken. Door de moed te hebben om met elkaar onze verschillende waarheden op harmonische wijze ‘in het midden te leggen’ creëren we een creatief veld. We creëren zo een werkelijkheid die vooruitschrijdende inzichten als het ware vanzelf doet ontstaan. Onverwachte oplossingen, gezamenlijke waarheden, helderheid, échte wonderen. Om dit mee te maken is geweldig.
Het creëren van zo’n ‘eerlijk werkveld’ is in mijn ogen dé oplossing voor het ontwikkelen van vertrouwen dat nodig is om veranderingen in onze organisaties en in onszelf überhaupt aan te kunnen. Nu het Covid-19 virus bepaalde angst aan de oppervlakte kan brengen is het voor velen extra moeilijk om een kritisch ander geluid te horen. We kunnen ons dan onbewust afsluiten om houvast en gevoel van veiligheid te behouden. Terwijl het juist in deze tijd hard nodig is om zonder censuur alles uit te spreken en onder ogen te durven zien.

Hartelijke groet,
Olaf Rutten