Handelen door niet te handelen
Iedere ondernemer die weleens een moeilijke fase heeft doorgemaakt – en wie heeft dat niet – heeft waarschijnlijk ervaren dat het moment dat alles weer ten goede keert, komt in een fase waarin men opgehouden is met knokken. Wanneer we ophouden met knokken, ophouden met forceren, ophouden met trekken, duwen, sleuren en ons in plaats daarvan overgeven aan de levensstroom, dan is dat wu wei.
Wu wei is een grondstelling in het taoïsme dat een begrip inhoudt van weten wanneer wel te handelen en wanneer niet te handelen. De letterlijke betekenis van wu wei luidt: “niet doen” of “handelen door niet te handelen”. Dit kan worden geïnterpreteerd als het “niet handelen tegen de aard der dingen in” of “het handelen zonder gehechtheid aan het resultaat”.
Dit thema lijkt mij essentieel voor ondernemers. Wie wu wei kan toepassen in de dagelijkse praktijk is succesvol en beheerst de kunst van het ondernemen.

Niet passief
Wu wei wil niet zeggen dat je traag, besluiteloos of onverschillig moet zijn. De essentie van wu wei is moeilijk in een paar woorden uit te leggen. Het is meer een ervaring, een ervaring die je voor het merendeel al kennen. Het is de kunst om deze ervaringen bewust verder te ontwikkelen.
In de diepste betekenis houdt wu wei in dat je bij je beslissingen niet tegen je innerlijke autoriteit, je innerlijk kompas, je innerlijk weten ingaat. Deze moeiteloosheid komt voort uit een uitzonderlijke energie die bij iedereen latent aanwezig is.
Wu wei kan alleen in het heden worden geleefd en verwezenlijkt, niet in verleden en toekomst. Dit is een hele klus omdat we met onze zintuigen en ons denken snel weer afdwalen naar verleden en toekomst in plaats van in het moment te blijven voelen en ervaren. Deze levenswijze vraagt daarom juist alertheid in wat er telkens in het moment gebeurt. Wat zie ik, wat ervaar ik, wat hoor ik en wat doet dit alles met me. Hier vervolgens niets van vinden, maar enkel ervaren, waarnemen en toelaten.

Verlichting
De perfecte vorm van een leven in wu wei wordt in het zenboedhisme als verlichting ofwel de verwezenlijking van de Boeddha gezien. De directe, aandachtige waarneming van een gebeurtenis op het moment zelf noemt men ‘het bewustzijn zonder woonplaats’.
Als je dit kunt toepassen bij je bedrijf, dan zullen bijvoorbeeld klanten zich echt gezien voelen. Je bent echt geïnteresseerd en hebt echte aandacht voor ze. Je komt los van het scoren en tegelijkertijd zal je juist meer scoren, omdat je meer los bent komen te staan van het resultaat in de toekomst. Deze paradox begrijpen en verder ontwikkelen is goud waard. Echte aandacht en observeren is geen verstandelijk proces, het is meer een functie van het hart. Je ziet, luistert en voelt wat er om je heen gebeurt en blijft met je aandacht bij je eigen hart.
Van daaruit stel je vragen en volg je jouw impulsen. Het is eenvoudig en tegelijkertijd zijn er nog maar weinig mensen die dit echt hebben doorleefd en kunnen toepassen.

Beginners mind
Deze wijze van ondernemen vraagt om een speelse houding. Een houding van een kind dat zich telkens weer met een beginners mind laat verrassen door wat er in het moment gebeurt. We zijn vaak geconditioneerd door onze opvoeding, door opleidingen en onze aangeleerde overtuigingen van hoe zaken moeten zijn of moeten verlopen. Dit maakt het ook zo moeilijk om onbevangen een klant, een personeelslid of een belangrijke presentatie van een offerte tegemoet te treden.
Het is goed en wederom goud waard om onze eigen belemmeringen te doorzien en hier bewust van te zijn. Juist dit bewustzijn zorgt ervoor dat we automatisch al meer met een beginners mind gaan handelen en meer kunnen ontspannen en zo ook succesvoller kunnen zijn.

Onafhankelijk
Het ondernemerschap beleven waarin je telkens een keuze hebt tussen handelen of niet-handelen geeft een gevoel van vrijheid. Je bent innerlijk onafhankelijk van klanten en andere zakelijke partners, omdat je alleen nog je innerlijk weten hoeft te volgen. Onafhankelijkheid op deze manier leidt paradoxaal genoeg tot relaties met meer verbondenheid. En als je het even niet-weet, dan kun je kiezen om te wachten. Wachten vanuit wijsheid en niet vanuit passiviteit.

Om te kunnen wachten en onafhankelijk te durven zijn, heb je een diep vertrouwen nodig. Vertrouwen in jezelf en in de levensstroom die moeiteloos zijn eigen weg vindt. In verbinding met deze levensstroom krijgt je ondernemerschap betekenis en juist deze betekenis zorgt voor de energie die nodig is om aan ons bedrijf te werken.

Lijden
Waar het gaat om betekenis te geven aan je leven en je ondernemerschap is de bestseller De zin van het bestaan van Viktor E. Frankl een aanrader. Frankl is overlevende van concentratiekampen. Als hoogleraar in de neurologie en de psychiatrie heeft hij onderzoek gedaan naar het streven van de mens om betekenis te geven aan het leven. Hij heeft gezien dat mensen bij het meest vreselijke lijden ‘waardig kunnen zijn’ als ze het contact met hun diepe eigen betekenis niet verloren hebben.

Voor ondernemers is het belangrijk om te investeren in de bewustwording van hun eigen betekenis en dat van hun bedrijf. Een betekenisvol bedrijf genereert energie en bij tegenslag geeft het het vertrouwen om juist dan aan te sluiten op de levensstroom. Je wordt gedreven door iets, dat iets is niet in woorden uit te drukken en dit iets is tevens de bron van je creativiteit en ideeën. Het vertrouwen hebben in deze levensstroom en je ermee verbonden voelen bij het maken van de vele dagelijkse keuzes zal het ondernemen een stuk lichter en succesvoller maken.

Wil je aan de slag met wu wei, ga dan naar www.sharpenyourbusiness.nl en schrijf je in voor het gratis avondseminar op 17 juni 2019.

Geraadpleegde boeken bij dit artikel:
– De kunst van het nietsdoen, Theo Fischer
– De zin van het bestaan, Viktor E. Frankl
– Presence, Nederlandse editie, Senge, Scharmer e.a.